معاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522Cognitive warfare tactics against the target community and promoting resistance strategiesتاکتیکهای جنگ شناختی علیه جامعه هدف و ارتقای راهبردهای مقاومت12124690310.20241403/CRPS.2509.1082.1.8.1FAرحماننجفی سیاردانشیار گروه روابط بینالملل، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایرانJournal Article20250927Cognitive warfare is the control of the mental state and behavior of others through the manipulation of environmental stimuli. Unlike physical targets, such as network systems or electronic devices, cognitive warfare is used to manipulate what people believe and thus influence public perceptions. In this regard, the main issue of this article is to survey and examine the tactics used in cognitive warfare against the target community and to examine the consequences and strategies for resisting it. This article, using a qualitative documentary-library method and its content analysis, after reviewing the theoretical literature related to cognitive warfare of the type of "non-movement wars", has concluded that the main tactics of cognitive warfare include propaganda, fabricated narratives, behavioral psychology, the use of personal data, the use of social networks and digital platforms that intensify the effects of this war. In contrast, in order to create cognitive defense, it is necessary to have a deep understanding of the mechanisms of this war and to develop defensive and resistance strategies against it. These requirements for cognitive defense include media education, digital literacy, public awareness campaigns, cognitive policy and regulation, and the need for international cooperation to create societies that are resilient and aware of cognitive manipulation.جنگ شناختی، کنترل وضعیت ذهنی و رفتار دیگران از طریق دستکاری محرکهای محیطی است. جنگ شناختی؛ شکل سازمان یافته و پیشرفتهتر جنگ اطلاعاتی محسوب میشود. برخلاف اهداف فیزیکی، مانند سیستمهای شبکه یا دستگاههای الکترونیکی، جنگ شناختی با هدف دستکاری بر آنچه مردم باور دارند بکار میرود و در نتیجه بر ادراکات عمومی تأثیر میگذارد. بنابراین، جنگ شناختی یک استراتژی روانشناختی است که بهمنظور تأثیر تدریجی بر باور، عقیده و ادراک جامعه هدف در مورد یک موضوع، مانند یک رویداد، ذهنیت یک سیاستمدار، نگرش یک دولت یا به طور کلی یک ایدئولوژی بکار میرود. در این راستا، سوال اصلی پژوهش این است که تاکتیکهای مورد استفاده در جنگهای شناختی علیه یک جامعه هدف کدامند و راهبردهای مقاومت در برابر آن چیست؟ این مقاله، با بهرهگیری از یک روش کیفی از نوع اسنادی- کتابخانهای و همینطور تحلیل محتوای آن، پس از بررسی ادبیات نظری مربوط به جنگ شناختی از نوع «جنگهای غیرجنبشی»، به این نتیجه رسیده که عمدهترین تاکتیکهای جنگ شناختی شامل تبلیغات، روایتهای ساختگی، روانشناسی رفتاری، استفاده از دادههای شخصی با بهرهگیری از محتوای شبکههای اجتماعی و پلتفرمهای دیجیتال هستند که تأثیرات این جنگ را تشدید میکنند. در مقابل، بهمنظور ایجاد پدافند شناختی آگاهی عمیق از سازوکارهای این جنگ و ایجاد استراتژیهای دفاعی و مقاومتی در برابر آن ضروری است. این الزامات اساسی پدافند شناختی شامل آموزش رسانهای، سواد دیجیتال، کمپینهای آگاهی عمومی، سیاستگذاری و مقررات شناختی و لزوم همکاری بینالمللی میشود تا بتوان جوامعی مقاوم و آگاه در برابر دستکاری شناختی ایجاد کرد.https://www.cogrps.ir/article_246903_6c6e052c3116fd90fa2db2cc814d7cd1.pdfمعاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522Analysis of the Components of Cognitive Jihad in Light of the Intellectual Foundations of Imam Khomeini and Imam Khameneiتحلیل مؤلفههای جهاد شناختی در پرتو مبانی فکری امام خمینی و مقام معظم رهبری224224690710.20241403/CRPS.2512.1102.1.8.2FAحمیدرضامنیریدانشیار گرایش انقلاب اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران0000-0002-8257-8767Journal Article20251217Cognitive jihad constitutes one of the most significant socio-political concepts articulated in the statements of the Martyred Imam. Given the proliferation of misinformation and cognitive challenges aimed at fostering perceptions of the Islamic Republic's lack of progress, along with the particular emphasis placed on this issue by the Martyred Imam, the underlying intellectual foundation of his discourse has not yet been systematically identified to provide a coherent strategic framework. Accordingly, the central question of this study is: What are the principal dimensions of cognitive jihad based on the foundational principles underpinning the intellectual system of the Martyred Imam? The study is structured through a conceptual analysis and a text-to-text interpretive approach to the statements of Imam Khamenei, while drawing upon the intellectual foundations established by Imam Khomeini. The research hypothesizes that the dimensions of cognitive jihad, as articulated by Imam Khamenei and grounded in Imam Khomeini's theory of Transcendent Education (Tarbiyat-e Muta'aliyah), represent the most effective conceptual framework for understanding this phenomenon. Employing a descriptive-explanatory methodology and relying on documentary and library-based sources, the study demonstrates that attention to these dimensions provides a more comprehensive framework for analyzing cognitive jihad from the perspective of the Martyred Imam and for benefiting from its practical implications. The findings indicate that, within the framework of Transcendent Education, the dimensions of cognitive jihad are realized through the strengthening of reason (ʿaql) among the existential faculties and, from epistemological, ethical, and jurisprudential perspectives, are first cultivated in those responsible for explaining and disseminating knowledge and subsequently in their intended audience.جهاد شناختی از مباحث مهم سیاسی اجتماعی در بیانات آیت الله خامنهای(مدظلهالعالی) است. با توجه به حجم انبوه شبهات در ابعاد گوناگون جهت القای عدم پیشرفت نظام اسلامی و تأکید خاص مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) بر این موضوع، اما مبنای بیانات ایشان در این زمینه، جهت تعیین نقشه راه، هنوز شناسایی نشده است. پرسش اصلی این پژوهش این است که مهمترین ساحتهای جهاد شناختی بر اساس مبنای مورد استناد در منظومه فکری ایشان چیست؟ مقاله بر اساس روش مفهوم شناسی و تفسیر متن به متن در بیانات مقام معظم رهبری(مدظلهالعالی) صورتبندی شده است. در فرضیه پژوهش؛ ساحتهای «جهاد شناختی» مبتنی بر دیدگاه مقام معظم رهبری با امعان نظر به مبنای امام خمینی(ره) یعنی تربیت متعالیه، کارآترین مبنا در نظر گرفته شده است. روش پژوهش، توصیفی- تبیینی است و شیوه گردآوری اطلاعات، کتابخانهای است. بر این اساس، توجه به ساحتهای ارایه شده میتواند زمینه ساز تعیین و تحلیل بهتر جهاد شناختی از منظر آیه الله خامنهای(مدظلهالعالی) و بهرهگیری از مزایای آن شود. بر اساس هدف و فرضیه پژوهش، یافتههای تحقیق موید آن است که ساحتهای جهاد شناختی در آیینه تربیت متعالیه با تقویت عقل در میان قوای وجودی و از حیث معرفتی، اخلاقی و فقهی ابتداء در تبیین کنندگان و سپس در تبیین شوندگان محقق میشود.https://www.cogrps.ir/article_246907_7ad1c8a0a6c04ee6376be62945462fd1.pdfمعاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522A Cognitive Examination of the Application of Artificial Intelligence in Diplomacy and International Negotiations: A Strategic Analysis Based on the Complex Systems Theoryبررسی شناختی کاربرد هوش مصنوعی در دیپلماسی و مذاکرات بینالمللی: تحلیل راهبردی با رویکرد نظریه سیستمهای پیچیده436824690510.20241403/CRPS.2510.1093.1.8.3FAمحمدسمیعیدانشجوی دکتری مطالعات بریتانیا، دانشکده مطالعات جهان، دانشگاه تهران، تهران، ایران0009-0003-1191-4561Journal Article20251011Artificial intelligence (AI), as one of the most transformative technologies of the twenty-first century, has assumed an increasingly significant role in enhancing the quality and effectiveness of international political negotiations through its capacity to analyze large-scale datasets, predict emerging trends, and generate evidence-based recommendations. The central research question of this study examines how the application of AI contributes to improving the effectiveness of international political negotiations and identifies the opportunities and challenges associated with its integration. Adopting an interdisciplinary approach grounded in Complex Systems Theory, this research conceptualizes the negotiation process as a dynamic, multi-actor system characterized by continuous interactions and adaptive behaviors. The study employs a documentary content analysis of authoritative sources published between 2015 and 2025, with the findings subsequently interpreted through SWOT analysis to identify strengths, weaknesses, opportunities, and threats, as well as through a futures-oriented scenario planning approach. The results indicate that AI has the potential to enhance the predictability of stakeholders' behavior, improve the coherence of decision-making processes, and increase the speed and responsiveness of negotiations. Nevertheless, technological dependence, inadequacies in existing legal and regulatory frameworks, and the risk of reproducing data-driven biases constitute major challenges to its effective implementation. Based on these findings, the study concludes that the responsible and ethically guided adoption of AI, supported by robust regulatory institutions and internationally recognized standards, can mitigate potential risks while maximizing its strategic benefits in international political negotiations.هوش مصنوعی بهعنوان یکی از فناوریهای تحولآفرین قرن بیستویک، با توانایی تحلیل کلان دادهها، پیشبینی روندها و ارائهی توصیههای مبتنی بر شواهد، نقشی فزاینده در بهبود کیفیت و کارآمدی مذاکرات سیاسی بینالمللی ایفا میکند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که بهکارگیری هوش مصنوعی چگونه به ارتقای اثربخشی مذاکرات سیاسی بینالمللی انجامیده و چه فرصتها و چالشهایی در این مسیر وجود دارد. فرضیهی پژوهش بیان میدارد که هوش مصنوعی از طریق تحلیل دادههای گسترده و شبیهسازی سناریوهای تصمیمگیری، توان چانهزنی و دقت تصمیمسازی را افزایش میدهد، اما در عین حال با چالشهایی چون سوگیری الگوریتمی، تهدیدات امنیت سایبری و مسائل شفافیت مواجه است. پژوهش حاضر با رویکردی بینرشتهای و مبتنی بر نظریهی سیستمهای پیچیده انجام شده است؛ نظریهای که فرآیند مذاکره را بهمثابه سامانهای پویا و چندعاملی در نظر میگیرد. روش پژوهش، تحلیل محتوای اسنادی منابع معتبر (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵) است که نتایج آن با بهرهگیری از تحلیل SWOT برای شناسایی نقاط قوت، ضعف، فرصتها و تهدیدها و نیز با رویکرد سناریونویسی آیندهپژوهانه تفسیر و تحلیل شده است. یافتهها نشان میدهد که هوش مصنوعی میتواند پیشبینیپذیری رفتار بازیگران، انسجام تصمیمگیری و سرعت واکنش در مذاکرات را افزایش دهد؛ در مقابل، وابستگی فناورانه، ضعف در چارچوبهای حقوقی و خطر بازتولید سوگیریهای دادهای از مهمترین تهدیدهای آن به شمار میآید. بر پایهی تحلیلهای انجام شده، استفادهی مسئولانه و اخلاقمحور از هوش مصنوعی، همراه با تدوین نهادهای نظارتی و استانداردهای بینالمللی، میتواند ریسکها را کاهش و مزایا را حداکثر سازد.https://www.cogrps.ir/article_246905_bda5eecd1781062467a4a4647a5c658e.pdfمعاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522Cognitive warfare and its impact on national cohesion and securityجنگ شناختی و تأثیر آن بر انسجام و امنیت ملّی699024690210.20241403/CRPS.2508.1059.1.8.4FAمنوچهراسدیدانشگاه بین المللی فرق و مذاهب اسلامی0009-0000-2257-9584Journal Article20250827National security is a multidimensional concept encompassing various political, economic, cultural, social, and military aspects of a country. In the contemporary world, rapid developments in information and communication technologies have created the conditions for the emergence of new forms of threats, among which cognitive warfare represents one of the most prominent. Cognitive warfare is a form of conflict aimed at influencing the cognition, beliefs, values, and emotions of target audiences in order to create divisions, weaken national cohesion, and undermine the collective will of nations. This research article, employing a descriptive-analytical approach and relying on documentary analysis as well as the statements and viewpoints of the Supreme Leader of the Islamic Republic of Iran, examines the impact of cognitive warfare on national cohesion and security and explores strategies for countering it. The findings indicate that adversaries utilize various tools and mechanisms to undermine social cohesion, intensify political divisions, distort fundamental values, and promote hopelessness and distrust within society. In response, effective strategies for confronting this emerging form of warfare include Jihad-e Tabyin (explanatory and clarification efforts) as a central strategy, enhancing public awareness, strengthening adherence to the principle of guardianship (Velayat-e Faqih), promoting positive thinking, and relying on domestic capacities. This study emphasizes the central role of cognitive warfare in the adversary’s hybrid warfare strategy and explains the significance of Jihad-e Tabyin as a strategic approach for addressing such threats. Finally, based on the research findings, practical recommendations are proposed to strengthen the foundations of national security against cognitive warfare.امنیت ملی، مفهومی چندوجهی است که در برگیرنده ابعاد گوناگون سیاسی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و نظامی یک کشور میباشد. در دنیای امروز، تحولات سریع در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، بستر ظهور تهدیدات نوینی را فراهم آورده است که «جنگ شناختی» یکی از بارزترین آنهاست. جنگ شناختی، نبردی است که با هدف تأثیرگذاری بر شناخت، باورها، ارزشها و احساسات مخاطبان، اقدام به ایجاد شکاف، تضعیف انسجام ملی و تزلزل اراده ملتها مینماید. این مقاله پژوهشی با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیهبر مطالعه اسنادی و فرمایشات مقام معظم رهبری، به بررسی تأثیر جنگ شناختی بر انسجام و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران و ارائه راههای مقابله با آن میپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد که دشمنان با استفاده از ابزارهای مختلف، بهدنبال تضعیف انسجام اجتماعی، ایجاد شکافهای سیاسی، مخدوش کردن ارزشهای بنیادین، القای ناامیدی و بیاعتمادی در جامعه هستند. در مقابل، راهکارهای مؤثر مقابله با این جنگ نوین، شامل «جهاد تبیین» بهعنوان راهبرد اصلی، افزایش آگاهی عمومی، تقویت ولایتپذیری، ترویج مثبت اندیشی و اتکا به ظرفیتهای داخلی است. این مقاله بر نقش محوری جنگ شناختی در استراتژی جنگ ترکیبی دشمن تأکید کرده و چرایی اهمیت راهکار جهاد تبیین را در مقابله با این تهدیدات تبیین مینماید. در نهایت، با جمعبندی یافتهها، پیشنهادهایی عملیاتی برای تقویت بنیانهای امنیت ملی در برابر جنگ شناختی ارائه میگردد.https://www.cogrps.ir/article_246902_a7c4f534a2689e733abc1f2a61168f12.pdfمعاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522Cognitive Warfare and Its Impact on National Cohesion and Security: An Analysis of Challenges and Solutionsجنگ شناختی و تأثیر آن بر انسجام و امنیت ملی: تحلیل چالشها و راهکارها9112224690410.20241403/CRPS.2510.1089.1.8.5FAرضاافتخاریکارشناسی ارشد رشته روابط بینالملل، دانشگاه گیلان، رشت، ایران0009-0002-3935-9822عمادمحمدیکارشناسی ارشد رشته فقه و حقوق اسلامی، دانشگاه شهید مطهری (ره)محمدقادریدانشجوی دکتری جامعه شناسی سیاسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایرانJournal Article20251001Cognitive warfare, as an emerging form of threat in the information age, targets the non-physical foundations of national security by seeking to reshape public perceptions, beliefs, and collective behavior. This study aims to examine the mechanisms through which cognitive warfare influences national cohesion and to explain its implications for the national security of the Islamic Republic of Iran. The research adopts a qualitative methodology based on documentary and library sources, including both printed and digital documents. The analytical framework relies on qualitative content analysis to identify and interpret the key dimensions of cognitive warfare, its operational strategies, and its effects on social and governmental institutions. The findings indicate that cognitive warfare, through instruments such as disinformation, the distortion of national identity and historical narratives, and social polarization, directly undermines the fundamental pillars of national cohesion, including public trust, social solidarity, and collective identity. This erosion, in turn, significantly weakens national security across its political, cultural, social, and economic dimensions, resulting in increased instability, identity erosion, and a decline in social capital. The study concludes by proposing a set of strategic countermeasures, including the promotion of media and cognitive literacy, the implementation of Jihad-e Tabyin (clarification and explanatory discourse), the strengthening of governmental institutions, and the adoption of intelligent governance and regulation of cyberspace to enhance societal resilience against cognitive threats.جنگ شناختی، بهعنوان شکلی نوین از تهدید در عصر اطلاعات، مبانی غیرفیزیکی امنیت ملی را با هدف تغییر ادراکات، باورها و رفتارهای جمعی نشانه رفته است. این پژوهش با هدف واکاوی سازوکارهای تأثیرگذاری جنگ شناختی بر انسجام ملی و تبیین پیامدهای آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران انجام شده است. روش تحقیق از نوع کیفی و با اتکا به منابع کتابخانهای و اسنادی (اسناد مکتوب و دیجیتال) انجام شده است. رویکرد حاکم بر تحقیق، تحلیل محتوای کیفی برای استخراج و تبیین مؤلفههای کلیدی جنگ شناختی، راهبردهای عملیاتی آن و اثرات آن بر نهادهای اجتماعی و حاکمیتی است. یافتهها نشان میدهد جنگ شناختی با ابزارهایی مانند شایعهپراکنی، تحریف هویت و تاریخ و قطبیسازی اجتماعی، مؤلفههای بنیادین انسجام ملی از جمله اعتماد، همبستگی و هویت جمعی را مستقیماً تضعیف میکند. این تضعیف، به نوبه خود امنیت ملی را در ابعاد سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بهشدت آسیبپذیر ساخته و منجر به بیثباتی، هویتزدایی و کاهش سرمایه اجتماعی میشود. در پایان، راهکارهای مقابلهای شامل توسعه سواد رسانهای و شناختی، جهاد تبیین، تقویت نهادهای حاکمیتی و مرزبندی هوشمند فضای مجازی ارائه شده است.https://www.cogrps.ir/article_246904_876dff67f5feb917b692fc17239a3b94.pdfمعاونت سیاسی سازمان عقیدتی - سیاسی ودجاشناخت پژوهی مطالعات سیاسی3092-64593120260522The Role of Artificial Intelligence in Cognitive Warfareهوش مصنوعی؛ کاربرد و مزایا در جنگ شناختی12314424690610.20241403/CRPS.2511.1098.1.8.6FAحسینحجتی سیاحدانشگاه تهران- تهران- ایرانJournal Article20251105Cognitive warfare, as one of the most complex and emerging forms of conflict in the contemporary world, focuses on controlling and altering the perceptions, beliefs, and cognitive behaviors of adversaries and has gained increasing significance alongside advances in digital and communication technologies. Artificial intelligence (AI), with its unprecedented capabilities in processing massive datasets, analyzing complex behavioral and cognitive patterns, predicting adversarial responses, and automating cognitive and psychological operations, has emerged as a transformative factor in enhancing the capabilities and effectiveness of cognitive warfare. This descriptive-analytical study, based on a comprehensive review of the relevant literature, seeks to answer the question of how AI can be utilized as an effective tool for improving, automating, and increasing the effectiveness of cognitive and psychological operations in cognitive warfare, as well as identifying the ethical, technical, and legal challenges and implications associated with its application. The study hypothesizes that the integration of AI into cognitive warfare enhances the speed and accuracy of decision-making, optimizes resource allocation, reduces human risks, and improves the ability to predict and analyze adversarial behavior. The article examines various applications of AI, including the collection and analysis of cognitive data, adversarial behavior modeling, the generation and dissemination of targeted information campaigns, and support for strategic decision-making processes. Furthermore, it discusses key advantages such as enhanced decision-making speed and precision, the capability to process vast amounts of data, reduced risks and burdens on human personnel, optimized allocation of resources, and continuous learning capabilities of intelligent systems. Alongside these opportunities, the study addresses critical challenges and considerations, including ethical and legal concerns, the potential misuse of AI by malicious actors, limitations regarding algorithmic transparency and explainability, and the unpredictable consequences of self-learning technologies. Ultimately, the research emphasizes the necessity of developing comprehensive legal and ethical frameworks, strengthening human oversight, enhancing transparency and explainability, promoting specialized education and awareness, and expanding international cooperation as essential measures for the responsible and secure management of artificial intelligence in cognitive warfare.جنگ شناختی بهعنوان یکی از پیچیدهترین و نوینترین اشکال درگیری در دنیای امروز، بر کنترل و تغییر ادراک، باورها و رفتارهای شناختی دشمن تمرکز دارد و در سایه پیشرفتهای فناوریهای دیجیتال و ارتباطی اهمیت فزایندهای یافته است. هوش مصنوعی با توانمندیهای بیسابقه در پردازش دادههای حجیم، تحلیل الگوهای پیچیده رفتاری و شناختی، پیشبینی واکنشهای طرف مقابل و خودکارسازی عملیات شناختی و روانی، بهعنوان عامل تحولآفرین در بهبود توانمندیها و اثربخشی جنگ شناختی شناخته میشود. در این مطالعه تلاش شده با یک پژوهش توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مرور ادبیات به این پرسش که هوش مصنوعی چگونه میتواند بهعنوان ابزاری مؤثر در بهبود، خودکارسازی و افزایش اثربخشی عملیات شناختی و روانی در جنگهای شناختی مورد استفاده قرار گیرد و چه چالشها و پیامدهای اخلاقی، فنی و حقوقی در این زمینه وجود دارد با فرض اینکه بهکارگیری هوش مصنوعی در جنگ شناختی باعث افزایش سرعت و دقت تصمیمگیری، بهینهسازی منابع، کاهش خطرات انسانی و ارتقای توان پیشبینی و تحلیل رفتار دشمن میشود پاسخ دهد. این مقاله به بررسی کاربردهای مختلف هوش مصنوعی در زمینههای جمعآوری و تحلیل دادههای شناختی، مدلسازی رفتار دشمن، تولید و پخش پیامهای هدفمند اطلاعاتی و پشتیبانی از تصمیمگیری استراتژیک میپردازد. همچنین، مزایایی همچون افزایش سرعت و دقت تصمیمگیریها، قابلیت پردازش حجم گسترده دادهها، کاهش خطر و فشار بر نیروهای انسانی، بهینهسازی تخصیص منابع و امکانات و قابلیت یادگیری مستمر سیستمهای هوشمند به تفصیل بیان شده است. در کنار فرصتها، مقاله چالشها و ملاحظات مهمی را نیز در نظر دارد که از جمله آنها میتوان به نگرانیهای اخلاقی و حقوقی، احتمال سوءاستفاده بازیگران غیراخلاقی، مشکلات شفافیت و قابلیت توضیحپذیری الگوریتمها و تأثیرات غیرقابل پیشبینی فناوریهای خودیادگیر اشاره کرد. در نهایت، ضرورت توسعه چارچوبهای حقوقی و اخلاقی جامع، تقویت نظارت انسانی، افزایش شفافیت و قابلیت توضیحپذیری، آموزش و آگاهیبخشی تخصصی و گسترش همکاریهای بینالمللی برای مدیریت مسئولانه و امن هوش مصنوعی در جنگ شناختی بهعنوان کلیدهای موفقیت و پیشگیری از خطرات احتمالی مطرح میشوند.https://www.cogrps.ir/article_246906_8eeefa76162aecd2cbab0f27b8ecffad.pdf